Home » O CUKRZYCY

O CUKRZYCY

Nowe dane statystyczne o cukrzycy

Z okazji Światowego Dnia Walki z Cukrzycą, Międzynarodowa Federacja Diabetologiczna (IDF) wydała uaktualnione dane statystyczne
Oto kilka najciekawszych faktów:
Obecnie na cukrzycę choruje 8,3% populacji ludzkiej.
Z powodu cukrzycy umiera 4,90 miliona osób rocznie, czyli 1 osoba co 7 sekund.
Globalne wydatki służby zdrowia związane z cukrzycą wynoszą 612 miliardów dolarów rocznie.
Istnieją duże dysproporcje w wydawanych środkach finansowych: 82% wyżej wymienionej kwoty wydawane jest na leczenie 17% chorych na cukrzycę.
W Europie 23% przypadków śmierci spowodowanych cukrzycą występuje u osób, które nie ukończyły 60. lat.
Największe liczby chorych na cukrzycę na świecie notuje się w: Chinach, Indiach, USA, Brazylii i Indonezji.
Największe liczby chorych na cukrzycę w Europie notuje się w: Niemczech, Turcji, Rosji, Hiszpanii i Włoszech.
Po co nam wymienniki?
Odżywianie osoby z cukrzycą powinno spełniać jedno, bardzo ważne zadanie – zapobiegać nadmiernym wahaniom cukru we krwi w czasie doby. Na wahania glikemii największy wpływ ma spożywanie pokarmów bogatych w węglowodany, w mniejszym stopniu tłuszcze i białka.
Pod względem jakościowym dieta diabetyka to nic innego jak zdrowe, racjonalne odżywianie, W podobny sposób odżywiać się powinny także osoby zdrowe, jeśli chcą uniknąć chorób cywilizacyjnych i by jedzenie faktycznie im służyło. Jedyna różnica to taka, że osoby z cukrzycą powinny posługiwać się systemem wymienników węglowodanowych i białkowo-tłuszczowych. Umiejętność obliczania wymienników w produktach oraz znajomość indywidualnego przelicznika wymiennik-insulina jest kluczem do wyrównania cukrzycy, czyli utrzymywania dobrych glikemii, szczególnie poposiłkowych.
Wymienniki węglowodanowe
Jeden wymiennik węglowodanowy 1 WW jest porcja produktu w gramach, która zawiera 10 g węglowodanów przyswajalnych. Innymi słowy, liczenie wymienników węglowodanowych to nic innego jak sprawdzanie ilości węglowodanów w danej potrawie/posiłku, następnie dzielenie tej liczby przez 10, by uzyskać informację o ilości wymienników węglowodanowych.
Jeśli w produkcie, który zamierzamy zjeść jest 30 g węglowodanów i wielkość tę podzielimy przez 10 to otrzymamy 3 WW (wymienniki węglowodanowe).
Na opakowaniach wielu produktów jest podana zawartość składników odżywczych, a węglowodany zwykle bywają wymieniane na pierwszym miejscu. Dzięki temu bardzo łatwo można wyliczyć ilość wymienników w danym produkcie. Nieco trudniej jest w przypadku żywności kupowanej na wagę czy sztuki. Wówczas należy zważyć daną rzecz i korzystając z tabelek internetowych, bądź popularnej wśród diabetyków książeczki „Liczymy kalorie” pod redakcją Hanny Kunachowicz i in. sprawdzić, ile zawiera węglowodanów w 100 g.
Wiedząc ile węglowodanów jest w porcji 100 g, szacujemy, ile jest w naszej, w zależności od jej wagi. I znowu czeka nas dzielenie tej ilości przez 10. Można też sięgnąć po tabele wymienników węglowodanowych, dzięki którym sprawdzimy, jaka ilość danego produktu daje 1 WW. Np.:
1WW = 25 g chleba graham
1WW = 60 g ziemniaków
1WW = 140 g jabłka ze skórą
1WW = 170 g jogurtu naturalnego 2%
Przelicznik insulina – wymiennik
Jeden wymiennik węglowodanowy zwiększa poziom glukozy we krwi średnio od 30 – 50 mg/dl. By informacja ta była dla nas przydatna, musimy też wiedzieć, o ile obniża nam glikemie jedna jednostka insuliny. Tutaj sprawa jest indywidualne. U małych dzieci na zabezpieczenie jednego wymiennika węglowodanowego wystarcza nawet 0,2 – 0,5 jednostki insuliny. Wraz z dorastaniem przelicznik ten wzrasta. Osoba dorosła może potrzebować 1, 1,5 a nawet 2 jednostek insuliny do zrównoważenie 1 WW. Co też ważne, nasz przelicznik może być zależny od pory dnia. Zwykle rano potrzebujemy insuliny więcej, po południu – mniej. I tak nasz przelicznik rano może wynosić 1,5: 1 (czyli 1.5 jednostki insuliny na wymiennik) a wieczorem już 1:1. Wówczas rano na 3 WW będziemy musieli wziąć 4,5 jednostki insuliny, ale na kolację, na tę samą ilość węglowodanów, już tylko 3 jednostki.
Przeliczając insulinę na wymienniki węglowodanowe, pamiętajmy o indeksie glikemicznym. Najkorzystniejsze są produkty, których indeks glikemiczny nie przekracza 60. U osób zdrowych spożywanie żywności o niskim indeksie skutkuje brakiem napadów głodu oraz wydzielaniem przez organizm mniejszej ilości insuliny. U diabetyków obserwuje się mniejsze poposiłkowe skoki glikemii, a co za tym idzie – możliwość podawania nieco mniejszych dawek insuliny.
Na koniec rozważań o węglowodanach warto dodać, że cukry proste nie są dobrze trawione przez organizm po godzinie 16-17 tej, dlatego jeśli chcemy mieć prawidłową glikemię na czczo, unikajmy ich jedzenia chociażby w postaci owoców czy słodkich produktów mlecznych.

Wymienniki białkowo-tłuszczowe
Pamiętajmy, że białka i tłuszcze spowalniają tempo wchłaniania węglowodanów z przewodu pokarmowego, przyczyniając się do wydłużenia czasu wzrostu glikemii poposiłkowej. Aby dobrze zaplanować dawkę insuliny do posiłków, wprowadzono pojęcie wymienników białkowo-tłuszczowych.
Wymiennik białkowo – tłuszczowy (1WBT) to ilość białka, tłuszczu bądź białka i tłuszczu zawierająca 100 kcal Aby wyliczyć wymiennik WBT musimy oszacować, ile białka i tłuszczu znajduje się w produkcie, wiedząc że:
1 gram białka to 4 kcal
1 gram tłuszczu to 9 kcal, np.:
100 g jaj sadzonych ok. 2 sztuki to14,2 g tłuszczu x 9kcal czyli 127,8 kcal + 9,9 g białka x 4 kcal czyli 39,6 kcal = 167,4 kcal
w przybliżeniu to: 1,5 WBT
100 g jaj sadzonych ok. 2 sztuki to14,2 g tłuszczu x 9kcal czyli 127,8 kcal + 9,9 g białka x 4 kcal czyli 39,6 kcal = 167,4 kcal
w przybliżeniu to: 1,5 WBT
100g sera białego chudego zawiera 0,5 g tłuszczu x 9 kcal czyli 4,5 kcal + 19,g białka x 4 kcal czyli 79,2 kcal + 3,5 g węglowodanów czyli 14 kcal
w przybliżeniu: 1 WBT + 0,15 WW
100 g sera białego tłustego to 10,1 g tłuszczu x 9kcal czyli 90,9 kcal + 17,7 g białka x 4 kcal czyli 70,8 kcal + 3,5 g węglowodanów czyli 14 kcal
w przybliżeniu to: 1,5 WBT + 0,15 WW
Insulina a białka i tłuszcze
Na wymiennik białkowo – tłuszczowy podajemy insulinę jak na wymiennik węglowodanowy.
Dzieciom i młodzieży na 1 WBT podaje się taki sam przelicznik dawki insuliny jak na 1 WW, dorosłym – połowę ilości insuliny liczonej na 1 WW. Dlatego przeliczanie dawki insuliny na 1 WBT oraz na 1 WW wymaga konsultacji z lekarzem diabetologiem!
Pacjent, który spożywa białka i tłuszcze w ilości co najmniej 100 kcal (1 WBT), powinien podać bolusa złożonego lub przedłużonego.
Czas bolusa to ilość WBT + 2 godziny np.
1 WBT – 3 godziny
2 WBT – 4 godziny
3 WBT – 5 godzin
Posiłki, które zawierają mniej niż 100 kcal (1WBT) nie wymagają podawania insuliny w fazie przedłużonej. Pamiętajmy, że jedzenie zbyt dużych ilości tłuszczy i białek będzie powodowało podwyższenie poziomu glikemii na czczo.
Autor artykułu: mgr Edyta Rudawska
Źródło: http://bibliotekadiabetyka.pl/artykuly/po-co-nam-wymienniki/22

Neuropatia cukrzycowa, czyli zaburzenie funkcji nerwów, to jedno z najczęściej występujących powikłań cukrzycy. Pojawia się ona u prawie połowy pacjentów z cukrzycą i należy do groźnych powikłań, prowadzących m.in. do zespołu stopy cukrzycowej oraz zwiększonego ryzyka nagłego zgonu.
Najważniejszy czynnik doprowadzający do rozwoju neuropatii to długotrwale utrzymujący się podwyższony poziom glukozy we krwi (hiperglikemia). Glukoza przenika do komórek nerwowych w sposób niezależny od insuliny, a więc w warunkach hiperglikemii znaczne ilości glukozy dostają się do neuronów i uruchamiają boczne (patologiczne) tory metaboliczne, nieistotne u osób z prawidłowym poziomem cukru. Poza tym dochodzi również do zaburzeń funkcji naczyń krwionośnych odżywiających nerwy (skurcz naczyń, zmniejszenie ich przepuszczalności), co powoduje niedokrwienie nerwów. Prowadzi to do uszkodzenia i utraty osłonek nerwów (tzw. demielinizacji) i zaniku włókien nerwowych, a w miarę postępu choroby także komórek nerwowych. Inne czynniki, które zwiększają ryzyko wystąpienia i nasilenia neuropatii u pacjentów z cukrzycą, to m.in. palenie tytoniu, nadciśnienie tętnicze, wysoki poziom cholesterolu.
Neuropatia może dotyczyć zarówno nerwów ruchowych, czuciowych, jak i autonomicznych (odpowiedzialnych za funkcjonowanie narządów wewnętrznych, m.in. pracę serca, przewodu pokarmowego). W związku z tym objawy neuropatii w przebiegu cukrzycy mogą być bardzo różnorodne. Możemy ją podzielić na obwodową (dotyczy części ruchowej i czuciowej układu nerwowego) oraz autonomiczną. Zaburzenie funkcji może dotyczyć pojedynczego nerwu – mówimy wówczas o neuropatii ogniskowej, może też być postać rozsiana, wieloogniskowa – tzw. polineuropatia. Najczęściej występującą postacią jest symetryczna polineuropatia dystalna (czuciowo-ruchowa). Objawy dotyczą dalszych części kończyn dolnych (stóp), rzadziej dalszych części kończyn górnych (dłonie) i kończyn dolnych powyżej kostki, występują symetrycznie (w obu kończynach). Możemy je podzielić na dwa rodzaje: objawy dodatnie i ujemne.
Objawy dodatnie to występowanie wrażeń czuciowych o różnym nasileniu, najczęściej jest to mrowienie, drętwienie, cierpnięcie, uczucie zimnych stóp pomimo prawidłowej ich temperatury. W stanach bardziej zaawansowanych pojawia się piekący, przeszywający ból w obrębie stóp i przednich powierzchni podudzi, najczęściej wieczorem i w godzinach nocnych. Występuje również zjawisko allodyni, czyli odczuwania jako bólu innego rodzaju bodźców, np. lekkiego dotyku (ból może sprawiać kontakt z pościelą, ubraniem).
Druga grupa objawów – objawy ujemne – charakteryzuje upośledzenie odczuwania dotyku, temperatury, wibracji, bólu. Wiąże się to ze zwiększonym ryzykiem mechanicznego (np. nieodczuwalnie stąpnięcia na ostry przedmiot, niewyczuwanie kamyka w bucie) lub termicznego (np. zbyt wysoka temperatura wody w czasie kąpieli) urazu stopy. Powtarzające się, niewyczuwalne urazy mogą prowadzić do uszkodzenia stopy i powstania owrzodzenia, które u pacjentów z neuropatią nie daje dolegliwości bólowych. W wyniku uszkodzenia nerwów ruchowych dochodzi do osłabienia siły mięśniowej oraz zaników mięśni i ograniczenia ruchomości w stawach, co prowadzi do zniekształcenia stóp (palce są przykurczone i zgięte, a łuk stopy podwyższony). Podczas chodzenia zwiększa się nacisk na przodostopie, co prowadzi do tworzenia zrogowaciałych warstw, tzw. modzeli.

Neuropatii obwodowej bardzo często towarzyszy neuropatia układu autonomicznego, który odpowiada za pracę narządów wewnętrznych (serca, przewodu pokarmowego, gruczołów potowych), objawy zależą od zajęcia poszczególnych układów i narządów. Najczęściej dochodzi do zajęcia układu sercowo-naczyniowego, pokarmowego i moczowo-płciowego, co objawia się m.in. przyśpieszeniem akcji serca, nagłymi spadkami ciśnienia tętniczego przy zmianie pozycji ciała (tzw. hipotonia ortostatyczna), brakiem odczuwania bólu przy niedokrwieniu serca, zaburzeniami wzwodu oraz zaburzeniami rytmu wypróżnień – naprzemiennie biegunki i zaparcia. Neuropatia autonomiczna prowadzi również do nieodczuwania objawów hipoglikemii oraz zaburzeń wydzielania potu. Charakterystyczna jest wzmożona potliwość w górnej części ciała (np. napadowe wydzielanie potu podczas posiłku), przy jednoczesnym zmniejszonym wydzielaniu potu w dolnej części ciała (suchość stóp).
Neuropatia cukrzycowa znacznie pogarsza jakość życia i stwarza wiele zagrożeń (m.in. rozwój stopy cukrzycowej, zwiększone ryzyko nagłego zgonu), dlatego ważne jest wczesne jej zdiagnozowanie i leczenie. Badania w kierunku neuropatii powinny być wykonywane u pacjentów z cukrzycą co najmniej raz w roku. W zapobieganiu rozwojowi i leczeniu neuropatii najistotniejsze znaczenie ma jak najlepsze wyrównanie cukrzycy, przy jednoczesnym unikaniu hipoglikemii oraz zaprzestanie palenia tytoniu i utrzymywanie prawidłowych wartości ciśnienia tętniczego oraz cholesterolu. Leczenie farmakologiczne jest trudne (współczesna medycyna nie dysponuje lekami, które znacząco i trwale poprawiają czynność uszkodzonych nerwów). W leczeniu przyczynowym najczęściej stosuje się preparaty kwasu alfa-liponowego, benfotiaminę, leki z grupy inhibitorów ACE.
Autor artykułu: dr n. med. Elżbieta Luchowska
Na cukrzycę cierpią w Polsce już co najmniej 3 mln osób, ale u 1 mln z nich, czyli jednej trzeciej, choroba jest niezdiagnozowana – wynika z najnowszej edycji raportu pt. „Cukrzyca. Ukryta pandemia. Sytuacja w Polsce”.
Stopa cukrzycowa: zdecydujmy, zanim będzie za późno – edukacja czy amputacja
Co 15 sekund na świecie dochodzi do amputacji kończyny. 70 proc. tych zabiegów dotyczy chorych na cukrzycę. Wiek diabetyków, którzy muszą poddać się tej operacji z powodu zespołu stopy cukrzycowej, stale się obniża. Zdaniem specjalistów, wdrożenie profilaktyki i oglądanie przez pielęgniarkę w poradni stóp chorych na cukrzycę mogłoby zmniejszyć liczbę amputacji nawet o dwie trzecie.